Απόσπασμα από την εργασία του 2ου ΕΠΑΛ ΣΕΡΡΩΝ με θέμα:
ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΤΗ
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ (Το περιβάλλον στο δημοτικό τραγούδι)
Υπεύθυνες καθηγήτριες
Αρβαντά Α. Αδαμίδου Ε.
Ένα παραδοσιακό τραγούδι για το περιβάλλον
Το
τραγούδι είναι ο καθρέφτης της κοινωνίας μας, γιατί δείχνει την αισθητική, τις αντιλήψεις
, αλλά και τα προβλήματα που απασχολούν τους ανθρώπους της εποχής μας. Το ίδιο αποκαλυπτική
εικόνα αποτελεί το τραγούδι και για τη σχέση μας με τη φύση και το περιβάλλον γενικότερα.
Αρκεί να γνωρίσουμε την πλούσια λαϊκή μουσική μας παράδοση, για να καταλάβουμε πόσο
στενή ήταν η σχέση του ανθρώπου με τη φύση.
Το
κελάρυσμα του νερού γίνεται τραγούδι· τα ποτάμια, τα βουνά, η φύση ολόκληρη, αντιμετωπίζεται
ως κάτι έμψυχο· ο ήλιος και το φεγγάρι συνδέονται άρρηκτα με τα ανθρώπινα
συναισθήματα.
Το
δημοτικό τραγούδι είναι βιωματικό και ανθρωποκεντρικό. Καταπιάνεται με την ίδια
την ανθρώπινη ύπαρξη. Την ζωή και τον θάνατο, την χαρά και την λύπη, την νιότη και
το γήρας, τα βάσανα και την ευτυχία, την προσπάθεια και τον κόπο με την αναγνώριση
και την επιτυχία, το φυσικό και το μεταφυσικό, την τύχη και την ατυχία, την πίστη
σε όλες τις μορφές και την αμφιβολία. Και επειδή ζούμε στην εποχή που όλοι συζητούν
για «πράσινη ανάπτυξη» και οικολογία , το δημοτικό τραγούδι είναι αυτό που έχει
αναδείξει σε ανύποπτο χρόνο τον σεβασμό του ανθρώπου προς την φύση και το περιβάλλον.
Το
παλιό παραδοσιακό τραγούδι υμνούσε το φυσικό περιβάλλον , γιατί απλούστατα μέχρι
τη δεκαετία του 1950 δεν ήταν ορατό κανένα οικολογικό πρόβλημα. Έτσι το δημοτικό
τραγούδι θαύμαζε τη φύση και την ταύτιζε με τη χαρά της ζωής.
Τα
δημοτικά τραγούδια χαρακτηρίζονται για την απλότητα, τη λυρική διάθεση, το συναισθηματισμό
και την αναφορά τους σε υπερφυσικά στοιχεία (π.χ. συνομιλία ανθρώπων με ζώα, πουλιά
κλπ.).
Τα δημοτικά τραγούδια είναι άρτια, γεμάτα παλμό, με δράση μέσα τους και εξυμνούν
όλες τις πτυχές της ζωής. "Ο
Όλυμπος κι ο Κίσαβος τα δυο βουνά μαλώνουν, το ποιο να ρίξει τη βροχή
το ποιο να ρίξει χιόνι".
Το
ύμνησε ο Γκαίτε. Το λάτρεψε ο Σολωμός. Το προσκύνησε ο Βαλαωρίτης. Το αγάπησε
ο Παλαμάς, κι ο Μαλακάσης βέβαια κι ο Κρυστάλλης. Το εκτίμησε ιδιαίτερα ο Καβάφης,
Το εκθείασε ο Σεφέρης, που το μετρούσε σαν «ατόφια ελληνική φωνή». Το σεβάστηκε
ο Ελύτης...
Μέσα
από την ιστορία της μουσικής και τις δημιουργίες των μουσικών, βλέπουμε πως το ωραίο
στη Φύση αποτελεί αφορμή για τη μουσική έμπνευση.
Η παρουσία
του φυσικού περιβάλλοντος στη μουσική είναι διαχρονική και πολλές φορές είναι αντίστοιχη
της ιστορικής σημασίας του για την ζωή και την εξέλιξη του πολιτισμού. Το φυσικό
περιβάλλον εμφανίζεται επανειλημμένα στην μουσική θεματολογία.
Σε
εκατοντάδες δημοτικά τραγούδια ο άνθρωπος «συνομιλεί» με τα πουλιά, , τη γη και
τα δέντρα με θρησκευτική ευλάβεια και εμπιστοσύνη για την ανεκτίμητη αξία τους.
Ο άνθρωπος πλάθει τραγούδια για τη φύση ζώντας μέσα σε ένα πιο φυσικό περιβάλλον
και έχοντας πιο άμεση επαφή με αυτή. Η έντονη φυσιολατρία στο δημοτικό τραγούδι
εμπνέει τον σεβασμό προς αυτήν και υποδηλώνει την εσωτερική αναγκαιότητα του ανθρώπου
για την αρμονική του συνύπαρξη με τη φύση .
ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ ΚΙ ΑΠΗΓΑΝΟΣ
Αμάραντος
κι απήγανος, τ' ωριό το καροφύλλι,
Εβγήκαν
και παινεύονταν, το ποιο μυρίζει κάλλιο`
Κι
εβγήκε το τριαντάφυλλον, το μοσχομυρωδάτο.
«Τσωπάτε
βρωμολούλουδα, και μη παρακαυχάσθε,
που
'γω 'μια το τριαντάφυλλον, το μοσχομυρωδάτο,
τον
Μάη μήνα βρίσκομαι στου βασιλιός την τάβλα,
τση
πανδρεμένης τα μαλλιά, τσ' ανύπανδρης τον κόρφο,
τση χήρας το προσκέφαλο,
και σ' όλες τες εκκλησίες».